TISAX Değerlendirme Seviyeleri: AL1, AL2 ve AL3 Arasındaki Farklar

Danışmanlık görüşmelerimizin başında müşterilerimin bana yönelttiği en kritik stratejik soru şudur: "Burak Bey, AL2 mi almalıyız yoksa doğrudan AL3'e mi girmeliyiz?"

Bu karar şirketin denetim masrafını, hazırlanma süresini ve üretim tesisinde yapılması gereken fiziksel yatırımları kökten değiştirir. Yanlış seviye seçmek; ya OEM şartnamesini karşılayamamaya ya da gereksiz yüzbinlerce liralık altyapı yatırımına sebep olur.

Gelin, TISAX Değerlendirme Seviyelerini (Assessment Levels) sahadaki pratik karşılıklarıyla netleştirelim.

Seviye 1 (AL1): Yalnızca İç Kullanım

AL1, kurumun VDA ISA soru kataloğunu kendi içinde doldurduğu bir öz değerlendirme (Self-Assessment) modelidir.

• Denetim: Bağımsız bir denetçi tesisinize gelmez veya evraklarınızı incelemez.
• Geçerlilik: ENX portalında harici olarak yayınlanamaz. Dolayısıyla OEM'lerin resmi tedarikçi şartını karşılamaz.
• Kullanım Amacı: Yalnızca şirketin kendi iç hazırlığını ve boşluklarını görmesi için bir simülasyon aracıdır.

Seviye 2 (AL2): Yüksek Gizlilik ve Uzaktan Denetim

Otomotiv tedarik zincirinde en yaygın karşılaşılan seviyelerden biridir. Müşteriniz sizden "Yüksek Koruma İhtiyacı" (High Protection Need) talep ettiğinde devreye girer.

AL2 Denetimi Nasıl Gerçekleşir?

1. Akredite denetim firmasına (Audit Provider) VDA ISA öz değerlendirmeniz ve politika dokümanlarınız iletilir.
2. Denetçi ekibi belgelerin inandırıcılığını (Plausibility Check) inceler.
3. Microsoft Teams veya Webex üzerinden 1–2 günlük mülakatlar yapılır. Denetçi rastgele örnekleme ile kanıtlar talep eder (Örn: "Son 3 ayda işten ayrılan bir personelin Active Directory hesabının kapatılma kaydını ekran paylaşımıyla gösterin").
4. Fiziksel tesis ziyareti kural olarak yapılmaz; ancak şüpheli bir durum veya özel bir modül varsa istisnai olarak talep edilebilir.

Seviye 3 (AL3): Çok Yüksek Koruma ve Yerinde Saha Denetimi

Müşteriniz sizden "Çok Yüksek Koruma İhtiyacı" (Very High Protection Need) veya "Prototip Koruması" talep ediyorsa gideceğiniz tek adres AL3'tür.

AL3 Seviyesinde Neler Olur?

• Yerinde Ziyaret Zorunludur: Denetçi firmanızın fiziksel lokasyonuna bizzat gelir.
• Fiziksel Güvenlik Mercek Altındadır: Sunucu odasının yangın söndürme sisteminden kamera kör noktalarına, ziyaretçi kartlarının teslim protokolünden yükleme rampalarına kadar her köşe fiziken denetlenir.
• Mülakatlar Yüz Yüzedir: Bilgi işlem yöneticisinden resepsiyon görevlisine, İK uzmanından fabrika müdürüne kadar herkesle sahada birebir görüşülür.

Hangi Seviyeyi Seçmelisiniz?

Bu kararı tek başınıza veremezsiniz. Kararın belirleyicisi müşterinizin (OEM) size ilettiği şartnamedir:

• Eğer müşterinizden sadece standart teknik çizimler alıyor, seri üretim standart parçalar imal ediyorsanız çoğunlukla AL2 yeterlidir.
• Eğer aracın piyasaya çıkmamış yeni yüzüne ait gizli parçalar üretiyor, Ar-Ge yapıyor, araç üzerinde test sürüşü gerçekleştiriyor veya kritik yazılım geliştiriyorsanız kesinlikle AL3 hedeflenmelidir.

Danışmanlık tavsiyem; OEM talebiniz net değilse doğrudan AL3'e soyunup bütçenizi tüketmemeniz, şartnameyi OEM satın alma sorumlusuyla netleştirerek yola çıkmanızdır. Kurumunuza en uygun değerlendirme seviyesini belirlemek ve süreci başlatmak için TISAX Danışmanlığı sayfamızdan destek alabilirsiniz.